Elsti Harley-Davidson klúbbur heimsins heimsóttur

Í borginni Prag í Tékklandi er stafræktur elsti Harley-Davidson klúbbur jarðkringlunnar. Hann var stofnsettur árið 1928 og er því stutt í 100 ára afmælið. Til var eldri klúbbur í San Fransisco en hann hætti starfsemi árið 1978. Það sem gerir söguna enn merkilegri er að mótorhjólaklúbbur utan um amerísk mótorhjól hafi lifað það af að vera bak við járntjaldið í áratugi. Það tókst meðlimum með því að fela mótorhjólin sín til sveita og aðeins að taka þau út einstaka sinnum og hjóla þá í litlum hópum.

Greinarhöfundur fyrir miðju ásamt Kristrúnu Tryggvadóttur vinstra megin og Barböru Hamoudova hægra megin.

Við fréttum af þessum klúbbi í fyrrasumar þegar við hjónin vorum stödd á Mótorhjólasafni Íslands á Akureyri, en þar fór fram ráðstefna fólks sem valið hafði að gera lokaverkefni sín í háskóla um mótorhjól og menninguna kringum þau. Hún Barbara Hamoudova frá Tékklandi hafði valið að gera klúbbinn í Prag að doktorsverkefni í sögulegri mannfræði og þótti okkur saga hans mjög áhugaverð, og ekki skemmdi fyrir að það hafði alltaf verið á óskalistanum að fara saman til Prag á annað borð. Úr varð að heimsækja klúbbinn á þeim degi sem hann fer í hópkeyrslu til að loka sumrinu, en það er um leið þjóðhátíðardagur í Tékklandi, þann 28. október er þeir fagna sjálfstæði sínu.

Frá stofnun klúbbsins í Prag árið 1928.

Klúbburinn í Prag var stofnaður þegar B. Turek gifti sig, en hann var frægur mótorhjólakeppandi og eigandi Harley-Davidson umboðsins í Prag á millistríðsárunum. Um sextíu mótorhjól fylgdu hjónunum á þessum degi og úr varð að stofnaður var klúbbur í framhaldinu ári síðar. Svo skemmtilega vildi til að staðurinn sem fyrsta myndin af þessum hóp var tekin, var nánast á sama stað og hótelið okkar, Hotel Grandior.

Daginn fyrir keyrsluna hittum við sagnfræðing klúbbsins, Fanda Bína, á veitingastað, en hann heimsótti meðal annars Ísland á þessari gömlu Piaggio vespu fyrir nokkrum árum, en þá keyrði hann hringinn kringum landið.

Óhætt er að segja að klúbburinn sé mjög virkur en meðal þess sem hann skipuleggur eru ferðir, keppnir, mótorhjólaþjálfun, kennsla í viðgerðum, útgáfa fréttabréfs ásam samvinnu við innlenda og erlenda klúbba. Ein mikilvægasta keyrslan er vorkeyrsla klúbbsins sem markar upphaf hjólatímabilsins ár hvert. Sú hefð lagðist af á sjötta áratugnum þegar járntjaldið lokaðist en var endurvakin árið 1998. Athyglisvert er líka að strax árið 1929 reyndi klúbburinn að stofnsetja Evrópusamband Harley-Davidson klúbba, en þá hafði það ekki erindi sem erfiði og tók það um sextíu ár að verða að raunveruleika. Í upphafi voru um 150 meðlimir í klúbbnum og í dag eru þeir um helmingi fleiri.

Klúbburinn hittist fyrir haustkeyrsluna á vel völdum stað utan við borgina.

Klúbburinn var mjög áberandi í landinu fyrir seinni heimsstyrjöldina, enda voru hjólin notuð víða, meðal annars af lögreglu, hernum og jafnvel sem Taxi hjól. Eins og gefur að skilja setti styrjöldin strik í reikninginn með takmörkunum á eldsneyti og aðgengi að varahlutum. Einnig reyndu yfirvöld að taka farartæki traustataki og földu því margir hjól sín á landsbyggðinni, og í sumum tilfellum voru þau jafnvel tekin í sundur og falin meðal varahluta í landbúnaðartæki.

Eftir keyrsluna var Jawa mótorhjólasafnið heimsótt.

Eftir stríðið var klúbburinn aðeins með um 10% upphaflegu meðlima sinna, enda höfðu margir fallið í stríðinu. Klúbburinn fékk þá óvænta innsprautun nýrra meðlima þegar stofnun Bandamanna UNRRA sá um að selja notuð hergögn á lágu verði til almennings sem nokkurs konar Marshall aðstoð. Seld voru um 600 WLA og WLC mótorhjól á þessum tíma og eru sum þeirra enn í eigu meðlima í dag. En gamanið eftir stríð stóð ekki lengi eða aðeins í þrjú ár þar til kommúnistar tóku völdin árið 1948.

Fanda Bína, ásamt Michal Blasko sem fylgdi okkur um safnið vegna góðrar ensukunnáttu sinnar.

Til að forðast afskipti stjórnvalda var klúbburinn lítið áberandi næstu áratugina þótt að starfsemi héldi áfram. Færðist hún út á landsbyggðina og voru hópkeyrslur í lágmarki og fámennar. Til að geta talist klúbbur áfram gekk klúbburinn undir hatt SVAZARM sem var nokkurs konar hernaðartenging þar sem meðlimir þurftu að mæta á heræfingar sem nokkurs konar varalið. Eftir fall kommúnistastjórnarinnar árið 1989 sagði klúbburinn sig samstundis úr SVAZARM. Klúbburinn hefur verið meðlimur í Evrópusamtökum Harley-Davidson klúbba síðan 1993. Árið 2003 var svokallað Super rallí haldið í Tékklandi, nánar tiltekið í České Budējovice, en þangað komu um 9000 gestir á 7000 mótorhjólum. Árið 2028 verður Super rallí aftur haldið í Tékklandi á hundrað ára afmæli klúbbsins, og er stefnan sett á næstu heimsókn þangað.

Hvar er mótorhjólið hans Tinna?

Eflaust geta margir lesendur fornhjol.is séð Tinna fyrir sér á mótorhjóli. Það sem færri kannski vita er að uppruna Tinna má rekja til franska blaðamannsins Robert Sexe. Robert þessi var vinur Hergé, höfundar Tinnabókanna en samlíkingin endar ekki þar. Hundur Robert Sexe var hvítur og hét René Milhoux, eða Milou í frönsku Tinnabókunum. Robert Sexe ferðaðist til Sovétríkjanna, Kongó og Bandaríkjanna í sömu röð og í Tinnabókunum, og hann gerði það líka á mótorhjóli.

Tinni á mótorhjóli í bókinni „Tinni og Pikkarónarnir“ sem kom út árið 1976.
Tinni á mótorhjóli í bókinni „Tinni og Pikkarónarnir“ sem kom út árið 1976.

Robert Sexe ferðaðist kringum hnöttinn á sérstaklega breyttu Gillet-Herstal mótorhjóli með 40 lítra bensíntanki, en það gerði hann árið 1926, þremur árum áður en fyrsta Tinnabókin „Tinni í Sovétríkjunum“ kom út. Robert Sexe hélt tryggð við það merki þar til árið 1931 þegar hann fór að kynna Peugeot mótorhjólin.

Robert Sexe á Peugeot P107 hjóli sem var hluti af P110 línunni, í Sefrou í Marokkó árið 1933.

Peugeot kom með nýtt módel á markað árið 1929, 250 rsm P110 mótorhjólið sem var létt fjórgengishjól með einum strokki. Til að kynna nýju línuna fékk Peugeot merkið Robert Sexe til að fara í hnattferðalag á hjólinu. Hann ók því hjóli 26.000 km í Evrópu og Afríku, en einnig fór hann um alla Evrópu á Peugeot skellinöðru og aðstoðaði Peugeot að hanna herútgáfu af mótorhjóli.

Peugeot P110 mótorhjólið sem er greinilega mjög líkt mótorhjólinu í Tinnabókunum.

Margir vilja tengja mótorhjólið í Tinnabókunum við Gillet-Herstal mótorhjólið og eru góðar ástæður fyrir því. Robert Sexe vann ennþá fyrir Gillet-Herstal merkið þegar fyrsta Tinnabókin kom út árið 1929. Merkið var líka belgískt eins og Hergé, höfundur bókanna, og Robert Sexe hafði einmitt ferðast til Sovétríkjanna á Gillet-Herstal eins og Tinni gerði í fyrstu sögunni. Mótorhjólið sem Robert Sexe notaði er ennþá til á Auto-moto-vélo safninu í Châtellerault í Frakklandi.

Gillet-Herstal mótorhjól Robert Sexe á Auto-moto-vélo safninu í Châtellerault í Frakklandi.
 

Þegar myndirnar af mótorhjóli Tinna eru hins vegar skoðaðar eru miklu meiri líkindi við Peugeot P110 mótorhjólið. Pústkerfið á hjóli Tinna er eins og á Peugeot hjólinu fyrir utan það að vera vitlausu megin. Hægri hlið mótorsins er með áberandi hring á blokkinni eins og P110 hjólið og framljósið er með sama lagi. Peugeot mótorhjól Robert Sexe er einnig til, en það var lengi í eigu belgísks mótorhjólasafnara að nafni Hans Devos. Hann hélt uppboð á hjólinu í belgískum sjónvarpsþætti, en kaupandinn borgaði það aldrei og er því hjólið nú í eigu viðkomandi framleiðslufyrirtækis.

Hægri hlið Peugeot P110 mótorhjólsins.

“Breskt er best!”

Þegar kom að vali á mótorhjólum hjá Hilmari Lútherssyni var þetta oft viðurkvæðið, breskt er best! Hilmar lést í síðastliðinni viku og vegna áhuga afastelpu hans sem langar að sjá hjólin hans afa gegnum tíðina, ákvað ég að skrifa grein um þau helstu. Auðvitað verður sú grein aldrei tæmandi því mótorhjólin sem hann átti gegnum ævina voru yfir 100 talsins og mörg þeirra keypti hann ný, sérstaklega á árunum fyrir aldamót.

Hér er Hilmar með New Hudson skellinöðru sem hann flutti inn og var eins og hann átti.

Fyrstu skellinöðruna sína keypti hann aðeins tólf ára gamall árið 1950 og fyrsta stóra mótorhjólið eignaðist hann vorið 1956 en það var Ariel 500. Hilmar var eins og alþjóð veit mikill áhugamaður um gömul mótorhjól og gerði þau upp í tugatali frá grunni.

Matchless G8L sem Birgir Guðnason fékk í Siglunesi fyrir norðan og afhenti Tæmernum.
Sama Matchless hjól ári síðar eftir að það var búið að fara í gegnum uppgerð hjá Hilmari.

Eins og áður sagði áttu bresku mótorhjólin hug hans Hilmars. Af einhverri einstakri gerð má segja að Hilmar hafi haft mest dálæti á Matchless G8L 1947 en hann gerði sex slík upp á ferlinum, það síðasta átti hann ennþá þegar hann lést.

Svona leit hlaðið út hjá Hilmari þegar hann bjó í Kópavogi fyrir aldamót. Þarna má sjá frá vinstri BSA Lightning 1971, BSA Lightning 1968, Triumph Tiger 1972 og Norton Commando 850 1974.

Af BSA hjólum má nefna helst BSA Spitfire 1968 sem hann gerði upp og er nú í eigu Hjartar Jónassonar á Selfossi. Einnig gerði hann upp tvö BSA Thunderbolt og eitt BSA Lightning 1971 sem nú er í safni Höskuldar Kjartanssonar.

Triumph Trophy 650 1968 sem Hilmar gerði upp fyrir 35 árum síðan en nú hefur farið í gengum aðra uppgerð hjá núverandi eiganda.

Triumph hjólin voru allnokkur, til dæmis tvö Bonneville frá 1972. Einnig gerði hann upp Trident frá 1972 sem endaði í Danmörku en líka Tiger 1972 sem að er í eigu vinar hans Halldórs Sigtryggssonar. Loks á Hjörtur Jónasson annað hjól sem Hilmar gerði upp en það er Triumph Trophy frá 1968.

Glæsilegt Ariel NH350 1946 og fyrir aftan glittir í Harley-Davidson 1931 sem Hilmar fann fyrir vestan og kom á lappirnar áður en hann seldi það hálfklárað.

Þau voru líka nokkur Ariel sem fóru í gegnum hendur Hilmars. Eitt það glæsilegasta er Ariel NH350 frá 1938 sem er nú í eigu Mótorhjólasafns Íslands. Safn Hermanns Ólafssonar í Stakkavík á glæsilegt Ariel 500 1945 eftir Hilmar og einnig gerði Hilmar upp Ariel 350 1939 sem hann seldi fyrir nokkrum árum til að fjármagna næstu uppgerð.

Hilmari þótti þetta Royal Enfiled frá 1962 skemmtilegt aksturshjól en hann er nú í eigu vinar hans Birgis Guðnasonar.
Royal Enfield WD/CO 1944 sem er í grunninn herhjól en Hilmar gerði upp í borgaralega útgáfu fyrir rúmum áratug.

Af öðrum breskum tegundum sem hann gerði upp var Royal Enfield og er það hjól í Stakkavíkursafninu. Einnig gerði hann upp forláta Velocette MAC350 1936 sem nú er í eigu Njáls Gunnlaugssonar og AJS hjól frá 1945. Loks gerði hann upp forláta Norton Commando 850 sem Ingimundur Axelsson á í dag.

Eitt af þeim hjólum sem Hilmar var mjög stoltur af var þetta AJS frá 1945.
Greinarhöfundur á fjögur mótorhjól sem Hilmar hefur gert upp og eitt þeirra er þetta Velocette MAC 350 frá 1936.

Af öðrum tegundum en breskum getum við líka tengt við Hilmar Lúthersson. Hann fann leyfar af gömlu Harley-Davidson 1931 og gerði upp að hálfu leyti áður en að hann seldi það. Einnig átti hann Harley-Davidson lögregluhjól frá 1972. Hann átti líka Moto Guzzi lögregluhjól frá 1971 og nokkrar gamlar Piaggio vespur. Loks átti hann og gerði upp nokkur japönsk hjól, eins og Kawasaki GPz900 1986 og Honda CD175 1975, nú í eigu frænda hans, Gunnlaugs Harðarsonar, Gaflara.

Á þessu Yamaha FJ 1100 var hann Íslandsmeistari í kvartmílu tvö ár í röð. Þetta hjól er nú í eigu vinar hans Guðna Þór Þorvaldssonar sem er að ljúka uppgerð á því.
Hilmar átti þennan Harley-Davidson 1972 sem var áður í eigu lögreglunnar, en myndin er tekin á mótorhjólamílu Snigla árið 1989.

Síðast en ekki síst fóru margar skellinöðrur í endurnýjun lífdaga hjá Hilmari. Má þar nefna allavega tvö NSU Quickly frá sjötta áratugnum, Simson 1963 sem er stofustáss hjá undirrituðum, Tempo 1978, Puch 1963, Victoria 1960 og Kreidler 1954. Þegar Hilmar féll frá var hann að vinna í nokkrum eins og David 1956 og Monark 1963 sem undirritaður gaukaði að honum þegar Hilmar varð verkefnalaus í nokkra mánuði fyrir nokkru.

Hilmar stillir sér upp við Honda CD175 frá 1975 sem hann kláraði í fyrra.
Tvær af þeim skellinöðrum sem Hilmar gerði upp samhliða en það eru Kreidler 1954 sm er nær en fyrir aftan er Simson 1963.

Bridgestone – fyrstu japönsku bifhjólin

Það er útbreiddur misskilningur að Honda merkið hafi verið fyrst af þeim sem komu frá Japan hér til lands. Hið rétta er að Rolf Johansen & Co. flutti inn Bridgestone skellinöðrur ári fyrr en Honda kom á markað. Bridgestone merkið var undirdeild hjólbarðafyrirtækisins og framleiddi mótorhjól frá 1952-1970. Hjólin þeirra þóttu fullkomin að gerð og voru þar af leiðandi í dýrari kantinun. Gerðin sem var seld hér kallaðist Super 7 og var fyrir ameríkumarkað og var meira að segja fáanleg með rafstarti.

Mynd af Bridgestone Super 7 á National Motorcycle Museum.
Mynd af Bridgestone Super 7 á National Motorcycle Museum.

Fyrsta auglýsingin fyrir Bridgestone hjólin birtist í Þjóðviljanum þann 31. Október 1961 og vikurnar á eftir komu margar auglýsingar í viðbót þar sem strákar eru hvattir til að kaupa sér „besta bifhjólið.“ Í grein í Vísi þann 23. Mars 1962 er sagt frá Bridgestone 7 sem þá er komin til landsins.

Myndin sem birtist með greininni í Vísi um fyrsta japanska bifhjólið en það er Friðrik Theodórsson sem situr hjólið.
Myndin sem birtist með greininni í Vísi um fyrsta japanska bifhjólið en það er Friðrik Theodórsson sem situr hjólið.

Þar er haft eftir Friðriki Theódórssyni hjá Rolf Johansen að hún sé fyrsta japanska skellinaðran sem er flutt til landsins. „Þú bara svissar á eins og í bíl og þrýstir á hnapp við bensíngjöfina í stýrinu, og ræsir vélina eins og í bíl. Það eru þrír gírar og þú skiptir með fætinum. Stellið er tvöfalt og þessi gerð er lúxusútgáfa en hámarkshraðinn er 70 km á klst.” Eftir að hafa grafið aðeins í skráningum og ljósmyndum er hægt að segja að allavega tvö svona hjól fóru á númer, þótt vitað sé að fjögur hjól komu í fyrstu og líklega einu sendingunni. Hin tvö voru með reiðhjólalagi og vindbrjótum og ekki er víst að þau hafi selst og hugsanlega verið send úr landi aftur.

Þessi mynd er tekin við Laufásveg árið 1962 og sá sem situr á hjólinu hét Jón Haukur Eltonsson.
Þessi mynd er tekin við Laufásveg árið 1962 og sá sem situr á hjólinu hét Jón Haukur Eltonsson.

R-880 er aðeins til á ljósmynd og er Moody Þórarinsson líklega fyrsti eigandi hjólsins. Hann selur Áskeli Agnarssyni í Keflavík hjólið sem á það í nokkur ár en ekki er vitað um hjólið eftir það. Áskell mundi vel eftir hjólinu þegar haft var samband við hann og sagði það hafa verið mjög gott hjól og vel búið. R-881 átti Guðmundur Jón Vilhjálmsson fyrst. Guðjón Jónsson, Hverfisgötu 50 átti það líka allt til 2. apríl 1966 en þá keypti Daníel Guðmundsson, Grundarstíg 19 hjólið. Halldór Waagfjörð mun einnig hafa pantað svona hjól sem koma aldrei og þurfti hann að fá innáborgun endurgreidda. Því miður er ekkert vitað meira um þessi hjól sem líklega er týnd og tröllum gefin, en gaman væri að heyra ef einhverjir vita meira um þessa gripi.

Hér er mynd af R-880 sem greinilega er líka Bridgestone Super 7. Kornelíus Traustason og Rebekka Jónasdóttir frænka hans, fyrir utan Hvítasunnukirkjuna í Keflavík. Talið er að þetta hjól hafi farið til Keflavíkur.
Hér er mynd af R-880 sem greinilega er líka Bridgestone Super 7. Kornelíus Traustason og Rebekka Jónasdóttir frænka hans, fyrir utan Hvítasunnukirkjuna í Keflavík. Talið er að þetta hjól hafi farið til Keflavíkur.

Íslensku mótorhjólin

Það hafa ekki margir lagt það á sig að smíða mótorhjól frá grunni hér á Íslandi. Til eru þó dæmi um það og í sumum tilfellum fóru mótorhjólin jafnvel á skrá. Til eru skráningarupplýsingar um tvö mótorhjól sem að Fálkinn hf smíðaði uppúr reiðhjólum og setti á skrá. Fyrra hjólið var með númerið R-55 og var sett á skrá í lok október 1951. Vélarnúmer þess var RF2363 og eigandinn hét Jón Jónsson, til heimilis að Nökkvavogi 36.

Hér má sjá skráningarblaðið fyrir hjólið hans Jóns, sem búið var mótor fyrir ofan framdekkið.
Hér má sjá skráningarblaðið fyrir hjólið hans Jóns, sem búið var mótor fyrir ofan framdekkið.

Ágúst Guðmundsson, sem er frændi hans og einnig býr í Nökkvavogi 36, gat staðfest að Jón hefði einmitt átt reiðhjól með hjálparvél. Baldur B. Bjarnason, pabbi Jóns í B. Racing, sagði að hjólið hefði verið með mótorinn fyrir ofan framdekkið. Því miður voru engar myndir af gripnum til í fjölskyldualbúmunum. Það seinna var hjól sem var með tegundarheitið BTC Fálkinn og kom með Fuchs mótor, en það var sett á skrá haustið 1953. Sá sem eignaðist síðan hjólið hét Þorbergur Skúlason og bjó á Laugavegi 53.

Úr verslun Fálkans á Laugaveginum um miðbik aldarinnar.
Úr verslun Fálkans á Laugaveginum um miðbik aldarinnar.

Davíð Hemstock átti mörg mótorhjól í kringum 1960 en hann tók sig til og smíðaði mótorhjól á sjöunda áratugnum. Mótorhjólið var á litlum dekkjum og með Sachs mótor og fékk nafnið Traðreiðin. Þegar Matthías Hemstock, sonur hans hafði náð aldri til að keyra hjólið var það endursmíðað kringum 1980 og notaði hann hjólið nokkuð þar sem þau bjuggu í Garðabænum til að fara til vinnu sinnar.. Kom fyrir að lögreglan hefði af honum afskipti á hjólinu en sendi hann jafnan heim á gripnum aftur. Traðreiðin er ennþá til í því ástandi sem það var um 1980.

Traðreiðin svokallaða er enn varðveitt og er í góðu lagi fyrir utan blöndung, en það vantar í gamla blöndunginn varahlut. Ef einhver lumar á 20 mm blöndung mun Traðreiðin hjóla á ný.
Traðreiðin svokallaða er enn varðveitt og er í góðu lagi fyrir utan blöndung, en það vantar í gamla blöndunginn varahlut. Ef einhver lumar á 20 mm blöndung mun Traðreiðin hjóla á ný.

Í Vísi birtist í nóvember 1975 grein um Þingeying sem smíðað hafði eigið mótorhjól. Kappinn heitir Eiður Jónsson frá Árteigi í Kinn, og gat staðfest í samtali að leyfar hjólsins væru enn til við Skjálfandafljót. Hjólið var með jeppahjólbarða og á bílfelgum en teinarnir voru úr steypustyrktarjárni. Mótorinn var frá Briggs & Stratton og skilaði aðeins 3 hestöflum og drifið út í afturdekk var í gegnum vatnskassareim. Eiður kvartaði líka yfir krafleysi í greininni og sagðist þurfa að fá sér stærri mótor. Eiður smíðaði sjálfur grindina en hjólið var ekki sett á skrá, heldur notað sem leiktæki kringum bæinn.

Hér má sjá Eið Jónson prufukeyra torfæruhjólið sitt í landi Árteigs í Kinn.
Hér má sjá Eið prufukeyra torfæruhjólið sitt í landi Árteigs í Kinn.

Mótorhjólainnflutningur fyrir 1920

Þessi mynd mun vera tekin um 1920 við Geitháls og sýnir meðal annars eitt af þeim Indian mótorhjólum sem komu hingað 1918. Mannlausa mótorhjólið er af gerðinni Mead Flyer og er vitað um eitt slíkt sem kom 1919.
Þessi mynd mun vera tekin um 1920 við Geitháls og sýnir meðal annars eitt af þeim Indian mótorhjólum sem komu hingað 1918. Mannlausa mótorhjólið er af gerðinni Mead Flyer og er vitað um eitt slíkt sem kom 1919.

Finna má upplýsingar í verslunarskýrslum um mótorhjólainnflutning allt frá árinu 1917 á Íslandi. Samkvæmt þeim er ekki að sjá að mótorhjól hafi verið flutt til landsins árið 1917 en einhver munu hafa komið fyrir það. Vitað er að hingað kom Wanderer mótorhjól árið 1913 og líklega tvö fleiri um miðjan annan áratuginn. Einnig var hér til einhjólungur sem festur var við reiðhjól til að drífa það áfram, en það kallast Öwa og var selt í Svíþjóð undir því merki þótt það hafi upphaflega komið frá Austurríki. Sá gripur er enn til hér í einkaeigu. Auk þess var hér til Indian mótorhjól frá því um 1914 en það var skráð í Reykjavík haustið 1921. Við það má bæta að nokkur af elstu mótorhjólunum sem hér voru, komu hingað notuð. Gott dæmi er Bradbury mótorhjólið sem að var 1913 árgerð en kemur í apríl árið 1920. Sama má segja um Cleveland mótorhjólið sem kemur síðsumars 1921.

Fyrsta Henderson auglýsingin kom í Íslending í september árið 1919.

Það hefur verið um 1918 sem að flest mótorhjólin byrja að koma af alvöru til landsins. Í Morgunblaðinu 9. Ágúst 1918 birtist grein á forsíðu blaðsins með yfirskriftinni Bifhjólin. Greinin hefst með þessum orðum: „Þeim fjölgar óðum í bænum og guð má vita hversu mörg þau verða orðin að ári liðnu, ef innflutningur heldur áfram.“ Við vitum að í lok ársins 1919 eru 35 mótorhjól skráð í Reykjavík og auk þeirra munu nokkur hafa verið skráð í Hafnarfirði og fyrir austan fjall. Árið 1918 eru samkvæmt verslunarskýrslum 21 mótorhjól flutt til landsins, og komu 20 frá Bandaríkjunum en aðeins eitt frá Danmörku. Einnig kom hingað sending með Gullfossi af hliðarvögnum eins og lesa má um í Morgunblaðinu 10. Júlí 1918.

Eina myndin sem til er af elsta mótorhjóli landsins er þessi mynd sem tekin er af Vesturgötunni og sýnir Indian Powerplus 1918.

Til eru eitt mótorhjól sem kom hingað árið 1918, en það er Indian Powerplus sem er í eigu greinarhöfundar og er elsta íslenska mótorhjólið. Þótt fyrst hafi verið talið að Henderson mótorhjólið sé elsta mótorhjólið á landinu er það ekki rétt þar sem að það er að öllum líkindum 1919 árgerð, en það hefur verið sagt bæði 1918 og 1919 árgerð í blaðagreinum. Hið sanna er að það er með Z í vélarnúmeri sem þýðir að það er 1919 árgerð. Það má sjá í því hluti sem að koma seint á árinu 1918, eins og plötuna í hjólmiðju afturhjólsins, stærri stimplar í mótor og fleira. Auk þess er enga Henderson auglýsingu er að finna í blöðum eða tímaritum árið 1918 og er það ekki auglýst fyrr en 26. September árið 1919 sem að fyrsta auglýsingin um Henderson mótorhjól birtist frá Espholin Co, í 41. tbl Íslendings.

Afgerandi þáttur í aldursgreiningu á Henderson mótorhjólinu er Z-merkingin í vélarnúmerinu sem er fyrir 1919 árgerðir. Þó má taka fram að vélarblokkin hefur verið steypt vorið 1918 en þær voru oft steyptar saman margar í einu.

Árið 1919 eru 20 mótorhjól flutt til landsins en nú bregður svo við að 14 þeirra eru bresk og aðeins sex frá Bandaríkjunum. Þau sex sem komu frá Bandaríkjunum voru Thor mótorhjól í eigu Kristins Einarssonar, Grettisgötu 1, eitt Harley-Davidson mótorhjól í eigu Geirs H Zoega kaupmanns og fjögur Indian mótorhjól. Þau voru í eigu Carls Ólafssonar ljósmyndara, Halldórs Eiríkssonar kaupmanns, Gústafs Carlson, Grettisgötu 53 og Haralds Rasmussen, Laugavegi 38. Hjólin frá Bretlandi hafa eflaust langflest verið af BSA gerð en eitt þeirra var þó svokallað Mead Flyer sem skráð er hér sumarið 1919.

Scroll to Top